នូ កន

ប្រភព: http://www.chanbokeo.com

ភ្នំពេញ: សៀវភៅអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរសតវត្សទី២០ របស់លោក ឃីង ហុកឌី បានកត់សំគាល់ថា លោក នូ កន ជាអ្នកប្រើពាក្យថា “ ប្រលោមលោក ” មុនគេ សម្រាប់បកប្រែភាសាបារាំងថា roman សំដៅដល់ប្រភេទរឿងជាពាក្យរាយធម្មតា មិនមែនជារឿងល្បែងដែលខ្មែរយើងពីបុរាណ តែងតែសរសេរជាពាក្យកាព្យ ។

នូ កន ជាកវីពុទ្ធសាសនិក និង ជាមន្ត្រីរាជាការដ៏មានឈ្មោះល្បីម្នាក់នាចុងសតវត្សទី២០ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះករុណា នរោត្តម ។ កវីរូបនេះបានបន្សល់ទុកនូវស្នាដៃដ៏ល្បី ល្បាញមួយចំនួន ហើយស្នាដៃដែលខ្មែរគ្រប់ស្រទាប់ស្គាល់ជាងគេគឺរឿង ទាវឯក ។ ខាងក្រោមនេះជាសម្រង់ដកចេញពីរឿង ទាវឯក ។
- ឯទាវមៀងមើលឃើញអ្នកឯក ល្អល្អះចម្លែក ឈរនៅក្រៅ
ស្គាល់ជាអ្នកប្រុស ឆោមស្រងៅ ស្រែកហៅមេនោ មកមើលផង ។
- អង្គុយនិត្យនៅ នាបង្អួច ក្នុងចិត្តកើតកួច ភក្ត្រសៅហ្មង
ទន្ទឹងរឹងថប់ ក្រៃកន្លង លុះឯកដល់ហោង បានស្បើយទុក្ខ ។
- ទើបឯកឆ្លាសឆ្លើយ ឆ្លងវាចា ថាហៃប្អូនភ្ងា នាងបានសុខ
ឯបងនេះសោត សឹងកើតទុក្ខ តាំងពីឈមមុខ ទុក្ខបងធ្ងន់ ។

រឿងទាវឯក មានទម្រង់ដូចរឿងទុំទាវ ដែលនិពន្ធដោយភិក្ខុសោមដែរ ដែលជាហេតុ នាំអោយ អ្នកខ្លះយល់ថា លោក នូ កន ចំលងតាមរឿងទុំទាវ ។ ទោះយ៉ាងណាលោកបានអះអាងនៅក្នុងអារម្ភកថា ថាលោកបានចេះចាំរឿងទាវឯកនេះដោយសារបានឮអ្នកចំរៀងហ្លួងច្រៀង ថា្វយព្រះករុណា នរោត្តម ព្រះសណ្តាប់នៅក្នុងព្រេះបរមរាជវាំង ។ ហេតុនេះ រឿងទាវឯក នេះមិនមែនជាការកើតគំនិតគិតកែខៃច្នៃនិពន្ធ របស់លោក នូ កន ទេ គឺលោកគ្រាន់តែជាអ្នកចងក្រងប៉ុណ្ណោះ ។ លោកក៏បានបន្ថែមទៀតថា រឿងនេះមានពិតដំណាលតាមពាក្យបុរាណ និង សាស្ត្រាដែលគិតមកទល់ពេលនេះមានអាយុកាលប្រមាណជាប្រាំរយឆ្នាំ ហើយ ។

ស្នាដៃរបស់បណ្ឌិត នូ កន ដទៃទៀតរួមមានៈ
- ទាវឯក ( រឿងល្បែង, ភ្នំពេញ ១៩៤២ )
- តុង ឈិន ( ប្រលោមលោកពាក្យរាយ, ភ្នំពេញ ១៩៤៧ )
- ពិម្ពានិព្វាន, ១៩៦០
- សាមកុក ( រឿងយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមចិន លោកបកប្រែពីភាសាថៃ ។ គួរកត់សំគាល់ ថា លោក នូ កន ពុំចេះភាសាចិនទេប៉ុន្តែក៏ដូចជាបញ្ញាវ័ន្តខ្មែរ ឯទៀតៗនាសម័យនោះដែរគឺលោកចេះភាសាសៀមយ៉ាងច្បាស់ ) ។

នូ កន កើតនៅឆ្នាំ១៨៧៤ នៅឃុំអង្គតាសោម ស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ នៅក្នុងគ្រួសារកសិករ ឳពុកឈ្មោះ នូ ម្តាយ ឈ្មោះ អ៊ុក ។ សៀវភៅ អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរសតវត្សទី២០ របស់លោក ឃីង ហុកឌី សរសេរថា ម្តាយឈ្មោះ នូវ ឳពុកឈ្មោះ អ៊ុក ទៅវិញ ។ យើងយល់ថា បិតាឈ្មោះ នូ មាតា ឈ្មោះ អ៊ុក ទើបត្រឹមត្រូវ ត្បិត នូ ជានាមត្រកូលរបស់លោក ។

វ័យបាន៩ឆ្នាំ កុមារ នូ កន បានទៅស្នាក់សិក្សានៅវត្តអង្គត្នោត ឃុំ និង ស្រុកដដែល នៅក្នុង សំណាក់ចៅអធិការ នាម អ៊ិន លុះដល់វ័យ១៤ឆ្នាំបានសាង ផ្នួសជាសាមណេរ ហើយបានលាចាកសិក្ខានៅឆ្នាំ បន្ទាប់ ។ អាយុ១៧ឆ្នាំ យុវជនអនាគតកវីបណ្ឌិតយើងបានទៅធ្វើជាស្មៀនចៅហ្វាយខេត្តទ្រាំង (សព្វថ្ងៃកម្ពុជា ក្រោម ឬ វៀតណាមខាងត្បូង ) ។ ឆ្នាំ១៨៩១ លោកបានផ្លាស់ទៅធ្វើការក្នុងព្រះបរមរាជវាំងក្នុងក្រុមព្រះអាល័ក្ខណ៍ នារជ្ជកាលព្រះករុណា នរោត្តម ។ ៤ ឆ្នាំក្រោយមក ព្រះករុណា បានផ្លាស់លោកអោយ ទៅធ្វើការផ្នែកសុរិយោដី និង ក្រសួងរតនាគារ ពេលនោះអ្នកឧកញ៉ា ពិភក្តិទិព្វរាជ ម៉ម បានតាំងងារលោកជា ម៉ឺនភក្តីអក្សរ ។ ឆ្នាំ១៩០២ លោកបានប្រឡងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ ជាអ្នកប្រាជ្ញផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ ។

ឆ្នាំ១៩០៣ រដ្ឋបាលបារាំងបានចាត់លោកអោយធ្វើជាចៅហ្វាយខេត្តកំពង់សៀមរយៈ ពេល ២ខែបន្ថែមតួនាទីជាគ្រូបង្រៀនច្បាប់ និង ទំនៀមទំលាប់ខ្មែរនៅ ក្នុងសា លាខេត្តនេះផង ។ ឆ្នាំ១៩០៨ លោកត្រូវ បានរដ្ឋបាលបារាំងចាត់អោយទៅបន្តសិក្សាច្បាប់នៅប្រទេសបារាំងលុះ ត្រឡប់មកវិញ លោកទទួលបានតំណែងជាបន្តបន្ទាប់គឺៈ
ចៅហ្វាយខេត្តពញ្ញាលឺ, ចៅហ្វាយខេត្តស្ទឹងត្រែង, ឧកញាសភាមន្ត្រីចៅក្រមសាលាឧទ្ធរណ៍, ឧកញាពិភក្តិវិនិច្ឆ័យ, ចៅហ្វាយខេត្តកំពង់សៀម កំពង់ធំ, ឧកញាមហាវិនិច្ឆ័យចាងហ្វាងសាលាឧទ្ធរណ៍ ក្រុមរដ្ឋប្បវេណី, ឧកញាវិបុលរាជភួឈួយសេនាបតីក្រសួងជើងទឹកថ្នាក់ឧត្តមមន្ត្រីលេខ២, ឧកញាវិបុលរាជភួឈួយក្រសួងពាណិជ្ជការ ។

លោកបានចូលនិវត្តន៍នៅឆ្នាំ១៩៣១ ហើយបានឈរឈ្មោះ និង ជាប់ជាតំណាង រាស្ត្រមណ្ឌលកោះសុទិន ក្នុងគណៈបក្សប្រជាធិបតេយ្យនៅឆ្នាំ១៩៤៦ ( សៀវភៅអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរសតវត្សទី២០ ថាឆ្នាំ១៩៤៥ ) ។
អ្នកនិពន្ធ សុទ្ធ ប៉ូលីន ត្រូវជាចៅរបស់បណ្ឌិត នូ កន បានសរសេរនៅក្នុងអារម្ភបទរឿង តុងឈិន ថាឧកញាកវីបណ្ឌិតរូបនេះបានអនិច្ចកម្មនៅឆ្នាំ១៩៥០ ប៉ុន្តែឯកសារ អ្នកនិពន្ធដែលមានឈ្មោះល្បី របស់លោក លី ធាមតេង អះអាងថា លោក នូ កន បានអនិច្ចកម្មនៅឆ្នាំ១៩៤៧ ។ សៀវភៅអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរសតវត្សទី២០ របស់លោកឃីង ហុក ឌី បានកត់សំគាល់ថា យើងគប្បីយកតាមឯកសាររបស់លោកលី ធាមតេង ត្បិតជាឯកសារសិក្សាក្រោយ មានការពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញ ។ រីឯរូបគំនូពាក់កណ្តាលខ្លួនរបស់លោក នូ កន តាំងនៅ វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត ដាក់ថា នូ កន ( ១៨៧៤-១៩៤៧ ) ៕

ការរិះគន់ គឺជារឿងសំខាន់ចាំបាច់ សម្រាប់ផ្តល់ពត៌មានប្រតិកម្មសម្រាប់ឆ្លើយតបទៅនឹងកិច្ចការ ឬគំនិតណាមួយ។  ការរិះគន់ ចែកចេញជាពីរយ៉ាង៖ រិះគន់ស្ថាបនា និងរិះគន់បន្តុះបង្អាប់។ ការរិះគន់ស្ថាបនា មិនមែនមានន័យថា យើងត្រូវសរសើរ ឬលើកដំកើងអ្នកណានោះទេ។ ការរិះគន់ស្ថាបនា គឺចង្អុលបង្ហាញនូវចំណុចខ្វះខាត និងផ្តល់ជូននូវគំនិតថ្មី ដើម្បីកែតម្រូវឲ្យបានល្អប្រសើរ។ ពោលគឺ ដើម្បីរិះគន់ស្ថាបនា, មនុស្សម្នាក់តោងយល់ដឹងផងដែរ អំពីអ្វីដែលគេកំពុងរិះគន់។

រីឯការរិះគន់បន្តុះបង្អាប់ គឺចាំតែបង្អាប់។ មនុស្សប្រភេទនេះ ច្រើនជាមនុស្សមិនសូវស្រឡាញ់ ឬគោរពផ្តល់តម្លៃខ្លួនឯងសោះឡើយ។ ជារឿយៗ គេតែងមានអារម្មណ៍ច្របូកច្របល់ រសេះរសោះក្នុងចិត្ត ហើយតែងសម្លឹងមើលឃើញតែអំពីចំណុចអាក្រក់ ទាំងចំពោះខ្លួនេង, ទាំងចំពោះអ្នកដទៃ។ ភាគច្រើន គេបន្តុះបង្អាប់អ្នកដទៃ ដោយយល់ថា អាចធ្វើឲ្យគេធូរស្បើយក្នុងចិត្ត ប៉ុន្តែតាមពិត គេមានអារម្មណ៍កាន់តែមិនល្អលើសដើម ដោយព្រោះគេមិនគេចមិនផុតពីច្បាប់កម្មផល និងច្បាប់ទាក់ទាញឡើយ។

យោងទៅតាមការសិក្សាផ្នែកចិត្តវិទ្យា បានបង្ហាញថា គ្មានអ្វីបំផ្លិចបំផ្លាញដួងចិត្តមនុស្ស ជាងការរិះគន់បន្តុះបង្អាប់នេះឡើយ។ អ្នកដែលរងការរិះគន់បន្តុះបង្អាប់ តែងទទួលអារម្មណ៍មិនល្អ, ខឹង, ហើយភាគច្រើន កាន់តែចចេស បញ្ឈឺយកឈ្នះ លែងខ្វល់ខុសត្រូវ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការបន្តុះបង្អាប់របស់ឳពុកម្តាយ ដែលធ្វើដាក់កូនចៅ គឺដូចជាការដាក់បណ្តាសារ ឬដាក់ទំនាយអវិជ្ជមាន ដែលក្រោយមក ច្រើនតែក្លាយទៅជាការពិត។ ឧទាហរណ៍ ម្តាយជេរដៀលកូន ថាអាគុក, អាច្រវាក់, អាគ្មានកំណើត..។ល។ ការតិះដៀលដដែលៗបែបនេះ ក៏ក្លាយទៅជាជំនឿមួយ ដក់ជាប់នៅក្នុងចិត្តកូន,ទាំងដឹងខ្លួនក្តី ឬមិនដឹងខ្លួនក្តី, ហើយថ្ងៃណាមួយក្រោយមកនោះ ក៏ក្លាយទៅជាដូចគាត់ថាមែន។

ដូច្នេះ ក្នុងនាមជាឳពុកម្តាយ ការទទួលខុសត្រូវដ៏ចម្បង និងដ៏ប្រពៃបំផុត គឺ ក្រៅពីការចិញ្ចឹមឲ្យធំធាត់, ត្រូវផ្តល់នូវការស្រឡាញ់យ៉ាងកក់ក្តៅ និងអប់រំឲ្យកូនរបស់ខ្លួន មានជំនឿជឿជាក់ និងមានអត្តមនោមិយិទ្ធវិជ្ជមាន (positive self-concept) ចំពោះខ្លួនឯង, ត្បិតអី, តាមការសិក្សាដដែល, ក្មេងដែលធំឡើង មានមារយាទអន់, មានបុគ្គលិកលក្ខណៈមិនល្អ គឺច្រើនតែពុំបានទទួលការស្រឡាញ់ថែទាំគ្រប់គ្រាន់នៅក្នុងទារកភាព។

By Brian Tracy

Psychologists today generally agree that your level of self-esteem, or how much you like yourself and consider yourself to be a valuable and worthwhile person, lies at the core of your personality.

Your level of self-esteem determines: your level of energy and the quality of your personality how much you like other people and, in turn, how much they like you your willingness to try new things and to venture boldly where perhaps you have never gone before the quality of your relationships with others-your family, your friends and your coworkers and how successful you are in your business, especially if you are in sales.

But before you begin enjoying the wonderful effects of high self-esteem in your life, you have to learn to accept yourself unconditionally. And even before you achieve self-acceptance, there are other steps you have to take.

Self-acceptance begins in infancy, with the influence of your parents and siblings and other important people. As a child, you have an overwhelming need for love and approval and acceptance from the important people in your life. A developing child requires this emotional support the way roses need rain. Healthy personality growth is absolutely dependent upon it. A person grows up straight and strong and happy to the degree to which he receives an abundance of nurturing in his formative years, prior to the age of five.

Someone once said that everything we do in life is either to get love or to compensate for the lack of love. Almost all of our problems, as both children and adults, can be traced back to “love withheld.” There is nothing more destructive to the evolving and emerging personality than being unloved or unaccepted for any reason by someone whom we consider important.

As adults, we always strive to achieve what we felt we were deprived of in childhood. If you grew up feeling, for any reason, that you were not totally accepted by your parents, you will be internally motivated throughout your life to compensate for that lack of acceptance by seeking it in your relationships with other people. To the growing child, perception is reality; reality is not what the parents feel toward the child, but what the child feels that the parents feel. The child’s evolving personality is shaped largely by his perception of how he is seen and thought about by his parents, not by the actual fact of the matter. If your parents were unable to express a high degree of unconditional acceptance to you, you can grow up feeling unacceptable-even inferior and inadequate.

It’s quite common for a youngster to grow up in a household where he or she feels a lack of acceptance by one or both parents, especially the father. When the young person becomes an adult, the psychological phenomenon of “transference” takes place. The individual goes into the workplace and transfers the need for acceptance from the parents to the boss. The boss then becomes the focal point of the individual’s thoughts and feelings. What the boss says, how the boss looks, his comments and everything that he does that implies a feeling or an opinion about the individual is recorded and either raises or lowers the individual’s level of self-acceptance.

Your own level of self-acceptance is determined largely by how well you feel you are accepted by the important people in your life. Just as the Law of Correspondence says that your outer life tends to be a reflection of your inner life, your attitude toward yourself is determined largely by the attitudes that you think other people have toward you. When you believe that other people think highly of you, your level of self-acceptance and self-esteem goes straight up. However, if you believe, rightly or wrongly, that other people think poorly of you, your level of self-acceptance will plummet.

The best way to begin building a healthy personality involves understanding yourself and your motivation. Toward this end, I’d like to introduce what is called the “Johari window” and explain its effect on your personality.

The Johari window provides a view into your psyche. According to this theory, your personality can be divided into four quadrants, like a square divided into four smaller squares.

The first part of this window is the box in the upper left-hand corner. It represents the part of your personality that both you and others can see. This is the open part of your personality. The lower left-hand box of this window into your psyche represents the part of your personality that you can see but that others cannot see. It is a part of your inner life.

The upper right-hand box of this window represents the parts of your personality that others can see but of which you are unaware. You have somehow blocked these parts from your consciousness.

Finally, the lower right-hand box represents that part of your personality that is hidden from both you and other people. It’s the deeper, subconscious part of your personality that represents urges, instincts, fears, doubts and emotions that are stored away below a conscious level, but that can exert an inordinate impact on the way you behave, often causing you to feel and react in certain ways that sometimes even you don’t understand.

One of your goals is to develop a fully rounded personality, to become a fully functioning human being with a sense of inner peace and outer happiness.

A measure of your maturity is often manifested in the way you treat different people. When you are at your very best and your self-esteem is at its highest, you’ll find that you are genuinely positive and friendly toward everyone, from the taxi driver to the corporation president. When your personality is completely together, you treat everyone with equal respect.

The way to move toward a higher level of personality integration and, therefore, a higher level of peace and personal effectiveness, is to expand the area of your personality that is clear to both you and others. And you do this through the simple exercise of self-disclosure. For you to truly understand yourself, or to stop being troubled by things that may have happened in your past, you must be able to disclose yourself to at least one person. You have to be able to get those things off your chest. You must rid yourself of those thoughts and feelings by revealing them to someone who won’t make you feel guilty or ashamed for what has happened.

The second part of personality development follows from self-disclosure, and it’s called self-awareness. Only when you can disclose what you’re truly thinking and feeling to someone else can you become aware of those thoughts and emotions If the other person simply listens to you without commenting or criticizing, you have the opportunity to become more aware of the person you are and why you do the things you do. You begin to develop perspective, or what the Buddhists call “detachment.” You can stand back from yourself and your past and look at it honestly. You can “disidentify” from the intense emotions involved and view what has happened to you with greater calmness and clarity.

Now we come to the good part. After you’ve gone through self-disclosure to self-awareness, you arrive at self-acceptance. You accept yourself for the person you are, with good points and bad points, with strengths and weaknesses, and with the normal frailties of a human being. When you develop the ability to stand back and look at yourself honestly, and to candidly admit to others that you may not be perfect but you’re all you’ve got, you start to enjoy a heightened sense of self-acceptance.

One of the keys to happiness is to “live in truth” with yourself and others. And one of the ways to live in truth is to stop trying to be perfect and to see yourself honestly, as you really are. Attempts to achieve needless perfectionism, and an intense, often unconscious desire to impress people with how good you are, are real time wasters and energy killers.

There is a joke that cuts to the heart of this issue: “When you are in your 20s, you are very concerned about what people think about you. When you are in your 30s, you don’t really care that much about what people think about you. And when you get into your 40s, you discover the real truth: Nobody was even thinking about you at all.” A valuable exercise for developing higher levels of self-acceptance involves doing an inventory of yourself. In doing this inventory, your job is to accentuate the positive and minimize the negative. The real difference between optimistic people and pessimistic people is that optimists are always looking for the good in every situation, the opportunity in every problem, while pessimists are always looking for the down side and the problem in every opportunity. When you honestly analyze yourself during this inventory, you will be amazed at how extraordinary you really are and how incredible your potential is for accomplishing the things that you really desire.

Begin your inventory by recalling your accomplishments. Think about all the things that you have achieved over the course of your lifetime. Make a list of them. Think of the subjects you passed and the grades you received. Think of the awards and prizes you won. Think of the people you have helped and the kind things that you have done for others. Think of the adversities that you have triumphed over. Think of the goals that you have set and achieved. Look at the material parts of your life; think about all the things that you have managed to acquire as the result of hard work and disciplined effort.

Now, to increase your level of self-acceptance, think of your unique talents and abilities. Think of your core skills, the things that you do exceptionally well that account for your success in your profession and in your personal life right now. Think of the results that you have achieved by applying yourself to the challenges of your world. Think of your earning ability and your ability to accomplish your goals. Think of your ability to make a contribution to your company and to your family and to the world around you. Think about all the things that you have to offer to your world.

Finally, to boost your level of self-acceptance, think about your future possibilities and the fact that your potential is virtually unlimited. You can do what you want to do and go where you want to go. You can be the person you want to be. You can set large and small goals and make plans and move step-by-step, progressively toward their realization. There are no obstacles to what you can accomplish except the obstacles that you create in your mind.

Here’s an important fact to keep in mind when it comes to self-acceptance. What we work for more than anything else is respect. The British author E. M. Forster once explained, “I write to earn the respect of those I respect.” Almost everything that we do, or refrain from doing, is somehow associated with gaining, or at least not losing, the respect of the people whom we respect the most. And only when we feel that we are respected by those we respect do we accept and like ourselves to a great degree.

One way to raise your level of self-acceptance, then, is to pick a role model, someone you admire and look up to and want to be like, and then pattern your life and your work after that person’s. Many businesspeople have become top executives by selecting a role model who had already reached the top and then patterning their lives along the same lines. Everything you do that you feel is consistent with what someone you admire would do increases your level of self-acceptance.

A second way to assure a higher level of self-acceptance is to develop good work habits and to work efficiently and effectively toward the accomplishment of high-value results. The most respected people in any organization are those who can get the job done. Your level of self-efficacy, in other words, your belief in your ability to do what is expected of you, has an incredible effect on how much you accept yourself as a good and valuable person.

A third way to increase your level of self-acceptance is to be very aware of your image and the way you appear to people. If you want to be respected and admired by others, you need to act like a person who is worthy of respect. And remember, everything counts. Everything you do or don’t do can either contribute to or take away from your image and the impression you are making on others. When you know that you look absolutely excellent on the outside, your level of self-acceptance shoots up.

A fourth way to raise your level of self-acceptance is to take complete responsibility for the various parts of your life. Refuse to make excuses or to blame other people. Never complain; never explain. Volunteer for assignments and responsibilities, and then carry them out without comment.

The key to achieving a feeling of mental well-being is having a sense of control, a sense of self-determination and internal mastery. This sense of self-control is tied directly to your willingness and ability to accept full responsibility for every part of your life. When you criticize others, or you make excuses for things that you did not do well or complete on time, you actually feel more negative about yourself, and your sense of self-acceptance declines. When you take charge of every part of your life, you feel terrific about yourself, and your level of self-acceptance and self-esteem goes up. A fifth way you can build up your level of self-acceptance is by interpreting events in a positive way. Dr. Martin Seligman of the University of Pennsylvania calls this your “explanatory style.” He concludes that high-performing men and women have a tendency to talk to themselves in a positive way and to explain things that are happening to them and around them in a way that allows them to stay optimistic.

Look for the silver lining in whatever cloud may be hanging over your head right now. Look for the lesson or opportunity in each obstacle or setback. Look for reasons to excuse others and let them off the hook, rather than becoming angry or upset. Play mental games with yourself to keep your thoughts on the things you want and off the things that you fear or that make you unhappy.

A sixth way to raise your level of self-acceptance is to become a habitual goal setter. Write down clear goals and a plan for what you want to accomplish and then work your plan every day. Develop of clear sense of direction for your life. Work on track and on purpose. Know exactly who you are and where you are going. Each step that you take toward the accomplishment of a predetermined objective raises your self-esteem and improves your level of self-acceptance at the same time.

Finally, a seventh way to raise your level of self-acceptance is to practice the Law of Indirect Effort, or reverse effort, and realize that everything you do or say to another person rebounds and causes the same effect on you. Whenever you are warm and friendly and courteous to another, you improve your own level of self-respect and self-acceptance. Whenever you do something nice for another person, you tend to feel better about yourself. Whenever you do or say anything that causes another person to like himself more, you find yourself liking yourself more as well.

One of the great riches of life is the self-acceptance that leads to self-esteem and maximum performance. By being aware of and practicing these recommendations, you can increase your self-acceptance to the point where you can confidently move forward toward the realization of your full potential.

………………………………………………………………………………………..

This article is provided by EmpowerMe!Online.

EmpowerMe!Online and Brian Tracy have teamed up to create one of the most innovative and successful business online training websites available on the Internet.

Visit them at www.empowermeonline.com

There is a powerful formula for setting and achieving goals that you can use for the rest of your life. It consists of seven simple steps. Any one of these steps can double and triple your productivity if you are not currently using it. Many of my graduates have increased their incomes dramatically in a matter of a few years, or even a few months, with this simple, seven-part method.

Step one: Decide exactly what you want. Either decide for yourself or sit down with your boss and discuss your goals and objectives until you are crystal clear about what is expected of you and in what order of priority. It is amazing how many people are working away, day after day, on low-value tasks because they have not had this critical discussion with their managers.

One of the very worst uses of time is to do something very well that need not be done at all.

Stephen Covey says, “Before you begin scrambling up the ladder of success, make sure that it is leaning against the right building.”

Step two: Write it down. Think on paper. When you write down a goal, you crystallize it and give it tangible form. You create something that you can touch and see. On the other hand, a goal or objective that is not in writing is merely a wish or a fantasy. It has no energy behind it. Unwritten goals lead to confusion, vagueness, misdirection, and numerous mistakes.

Step three: Set a deadline on your goal; set sub-deadlines if necessary. A goal or decision without a deadline has no urgency. It has no real beginning or end. Without a definite deadline accompanied by the assignment or acceptance of specific responsibilities for completion, you will naturally procrastinate and get very little done.

Step four: Make a list of everything that you can think of that you are going to have to do to achieve your goal. As you think of new activities, add them to your list. Keep building your list until it is complete. A list gives you a visual picture of the larger task or objective. It gives you a track to run on. It dramatically increases the likelihood that you will achieve your goal as you have defined it and on schedule.

Step five: Organize the list into a plan. Organize your list by priority and sequence. Take a few minutes to decide what you need to do first and what you can do later. Decide what has to be done before something else and what needs to be done afterward. Even better, lay out your plan visually in the form of a series of boxes and circles on a sheet of paper, with lines and arrows showing the relationship of each task to each other task.

You’ll be amazed at how much easier it is to achieve your goal when you break it down into individual tasks. With a written goal and an organized plan of action, you will be far more productive and efficient than people who are carrying their goals around in their minds.

Step six: Take action on your plan immediately. Do something. Do anything. An average plan vigorously executed is far better than a brilliant plan on which nothing is done. For you to achieve any kind of success, execution is everything.

Step seven: Resolve to do something every single day that moves you toward your major goal. Build this activity into your daily schedule. You may decide to read a specific number of pages on a key subject. You may call on a specific number of prospects or customers. You may engage in a specific period of physical exercise. You may learn a certain number of new words in a foreign language. Whatever it is, you must never miss a day.

Keep pushing forward. Once you start moving, keep moving. Don’t stop. This decision, this discipline alone, can dramatically increase your speed of goal accomplishment and boost your personal productivity.

Power of Written Goals

Clear written goals have a wonderful effect on your thinking. They motivate you and galvanize you into action. They stimulate your creativity, release your energy, and help you to overcome procrastination as much as any other factor.

Goals are the fuel in the furnace of achievement. The bigger your goals and the clearer they are, the more excited you become about achieving them. The more you think about your goals, the greater become your inner drive and desire to accomplish them.

Think about your goals and review them daily. Every morning when you begin, take action on the most important task you can accomplish to achieve your most important goal at the moment.

Source: Eat That Frog!: 21 Great Ways to Stop Procrastinating and Get More Done in Less Time, by Brian Tracy

As William James wrote, “The greatest revolution of my life is the discovery that individuals can change the outer aspects of their lives by changing the inner attitudes of their minds.”

One of the most important questions you can ask yourself is, “What kind of a person do I have to be to earn the respect of the people I care about and live the kind of life I want to live?”

នៅដែនដី ដែលមានធាតុអាកាសត្រជាក់ ធ្លាក់ទឹកកក ពិបាករស់នៅ មានពូជទាព្រៃ ដែលហើរខ្ពស់ពីដី ជាងមួយរយម៉ែត្រ ហើយ អាចហើរបានឆ្ងាយ រាប់យោជន៍ ដោយមិនគាំងស្លាប ឆ្លងពីតំបន់មួយ ទៅតំបន់មួយ ដើម្បីសែ្វងរកទឹក និងអាកាសធាតុក្តៅ ងាយរស់ស្រួលរស់នៅវិញ។ ហ្វូងទាទាំងនោះ មានមេ មានកោយ ដឹកនាំការហោះហើរជាហ្វូងៗ លើអាកាស មានរបៀបរៀបរយ ជាងមនុស្សយើង ដែលរស់លើដី ទាំងឡាយ ទៀតផង។ ជួនកាល សត្វទាំងនេះ ឈប់ទំនៅលើដំបូលអាគារធំៗ សម្រាកស្លាប ពេលណាអស់កម្លាំង។ ដូច្នេះ ពេលមនុស្សយើង និយាយចេញមក នូវពាក្យពេចន៍ ដែលបង្ហាញគំនិតថមថយទាំងឡាយនោះ ព្រោះមកពីយើង ពុំមានចំណេះគ្រប់គ្រាន់ ជួយអោយយើង ពង្រីកគំហើញ របស់យើង អោយទូលំទូលាយ នឹងអាចពន្យល់មនុស្ស អោយរីកចម្រើន ផ្នែកគំនិតនិងសតិប្រាជ្ញាឡើយ។ ភាពទាល់ច្រកខាងវិជ្ជា និងសតិប្រាជ្ញា តែងធ្វើអោយមនុស្សយើងខើចសមត្ថភាព នឹងសម្លឹងឃើញ គុណសម្បត្តិ របស់មនុស្សសត្វ និងអ្វីទាំងអស់ជុំវិញខ្លួន អោយបានប្រសើរបាន។ ដូច្នោះហើយ ទើបយើងគប្បីជ្រើសរើស បន្ថែមការសិក្សា ការពិសោធន៍ ការហ្វឹកហ្វឺន ការស្រាវជ្រាវ ការអានច្រើន ស្តាប់ច្រើន ការសង្កេតច្រើន ការពិចារណានិងវិភាគច្រើន ដើម្បីនាំខ្លួនយើង អោយពង្រីក គំហើញប្លែកៗ និងរីកចម្រើនរុងរឿង មិនតែប៉ុណ្ណោះ យើងអាចកត់សំគាល់ឃើញ នូវអ្វីល្អៗ ដែលសង្គមមនុស្សនិងពិភពលោក ផ្តល់មកអោយជីវិត របស់យើងគ្រប់ៗគ្នា។

សម័យនេះ ២០១១ មានប្រព័ន្ធការសិក្សា មានកម្រិតខ្ពស់ជាងមុន ឆ្ងាយណាស់ តាមរយៈសៀវភៅ ទូរទស្សន៍ ឬប្រព័ន្ធឥន្ថឺណិត ដ៏ច្រើនមហិមា។ បើសិនយើងមិនបានទៅដល់ស្រុកគេ ក៏យើងបានឃើញបានជួបប្រទះ ផ្ទាល់ភ្នែក តាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ និងឥន្ថឺណិត ដែរ។ ការនៅរក្សាទម្លាប់បុរាណ យ៉ាងបាក់ផ្នត់ ដោយមិនបានពង្រីក ការចេះដឹង និងគំហើញថ្មីៗ របស់យើង ទៅតាមការរីកចម្រើន ក្នុងសង្គមអ្នកសិក្សា ពិតជាការមួយ គួរអោយសោកស្តាយ ជាទីបំផុត ព្រោះថា នៅក្នុងឧិកាសដែលយើងតិះដៀលអ្នកដទៃ តើយើងទាំងឡាយ មានបែរមើលខ្លួនយើងខ្លះ ដែរទេ ថាសំដីដៀលត្មះរបស់យើង ចំពោះអ្នកដទៃនោះ បានបង្ហាញនូវសមានចិត្ត និងគំនិតប្រាជ្ញា របស់យើង ទូលំទូលាយ ខ្ពង់ខ្ពស់ ប៉ុនណាដែរ? បើមិនទូលាយទេ តើយើងគួរធ្វើយ៉ាងណាវិញ ដើម្បីពង្រីកនិងពន្លាត គំនិតនិងគំហើញរបស់យើង អោយទូលំទូលាយប្រសើរជាងមុន?

ដូច្នេះ អ្វីដែលប្រសើរ បំផុត សម្រាប់យើងគ្រប់ៗគ្នា សិក្សាកែប្រែខ្លួន អោយប្រសើរឡើងថែមទៀត នៅនាបច្ចុប្បន្ននេះ គឺជាការហ្វឹកហ្វឺន សិក្សា រៀនសូត្រ សង្កេត អានហើយស្រាវជ្រាវ ស្តាប់ហើយពិចារណា មុននឹងស្តីចេញមក តិះដៀលត្មះអ្នកដទៃ ឬមុននឹងជឿតាម ថាតាមគេដទៃ ប៉ោចៗ ដោយភ្លេច គិតពិចារណា វិភាគហេតុផល ទាំងឡាយ អោយបានច្រើនមុំច្រើនជ្រុង។ ព្រះពុទ្ធលោកធ្លាប់ទូន្មានប្រដៅយើង គ្រប់ៗគ្នាថា កុំឡើយជឿតាមគេ ថាថា តាមគេ ដោយខ្វះការពិចារណា សិក្សា ស្រាវជ្រាវ វិភាគ បណ្តុះនិងពង្រីកគំហើញ របស់ខ្លួនយើង អោយបានទូលំទូលាយ ជាមុន នោះឡើយ។

“ខ្លួនទាបកុំតោង ដៃខ្លីកុំឈោង ស្រវាអោបភ្នំ” ជាភាសិតដែលចាស់បុរាណ ក្នុងសង្គមសក្តិភូមិ (dictatorship) បានបង្កើតឡើង ដើម្បីបំបាក់កម្លាំងចិត្តអ្

ភាពដ៏សំខាន់មួយក្នុងចំណោមសមាសភាគទាំងអស់ សម្រាប់ឆ្ពោះទៅកាន់ជីវិតរីករាយ គឺការដឹងគុណ។ ការបំបាត់ភាពសៅហ្មង ដែលមាននៅជុំវិញខ្លួនឲ្យអស់នោះ គឺពិតជារឿងពិបាកណាស់, ប៉ុន្តែមិនមែនជារឿងដែលមិនអាចធ្វើទៅបាននោះទេ។ នៅពេលណាមិត្តមានអារម្មណ៍អាប់អួរ, បាក់កម្លាំងចិត្ត, ឬបាត់បង់ក្តីសង្ឃឹម ចូរមិត្តសរសេរជាបញ្ជីនូវរឿងទាំងឡាយណា ដែលធ្វើឲ្យអ្នកមានការដឹងគុណចំពោះជីវិត។

ចូរមិត្តកត់បញ្ចីរឿងដែលត្រូវអរគុណនេះ ឲ្យបានយ៉ាងតិច ១០០យ៉ាង ហើយយោងទៅលើសេចក្តីនេះឲ្យបានជាប់ជាប្រចាំរាល់ថ្ងៃ រួចហើយបូកបន្ថែមទៀត នូវអ្វីៗដែលគិតឃើញថ្មី។ ប្រសិនបើមិត្តសម្រេចចិត្តធ្វើលំហាត់នេះ, ចូររក្សាភាពខ្ជាប់ខ្ជួននៅក្នុងដំណើរការនេះ ឲ្យបានជាប់យ៉ាងតិច រយៈពេល ១ខែ។ មិត្តនឹងអាចឃើញការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងធំនៅក្នុងជីវិតរបស់មិត្ត, ទាំងផ្នែកអារម្មណ៍, ទាំងផ្នែកចំណងមេត្រីភាព និងរបៀបសម្លឹងមើលជីវិតបច្ចុប្បន្ន និងអនាគត។

បើមិនជឿខ្ញុំទេ ខ្ញុំសូមអញ្ជើញមិត្តរាល់គ្នាមកតតាំងជាមួយខ្ញុំ ដើម្បីបញ្ជាក់ថា ខ្ញុំនិយាយខុស! ប៉ុន្តែចូរចងចាំថា ជោគជ័យទាមទារឲ្យមានសកម្មភាព! តើមិត្តមានអ្វីខាតបង់ ក្នុងការសាកល្បងនេះដែរឬទេ? បើអត់ទេ សូមអញ្ជើញសាកលមើល។ ឥឡូវនេះខ្ញុំសុំចាប់ផ្តើមធ្វើជាបញ្ជីនៃពាក្យខ្លះៗ ដែលខ្ញុំមានការដឹងគុណចំពោះជីវិត៖

១. មានជីវិតរស់នៅ, ២. មានមិត្តភក្តិល្អ, ៣. មានគ្រួសារគួរឲ្យស្រឡាញ់

៤. មានក្តីស្រឡាញ់ពេញក្នុងខ្លួន, ៥. មានតន្ត្រីស្តាប់កំសាន្ត

៦. មានពណ៌ចំរុះស្អាត, ៧. សិល្បៈសម្រាប់កំសាន្ត

៨. នៅមានសុខភាពល្អ, ៩. មានឆ្កែពីរក្បាល គ្រាន់ប្រឡែងលេង

១០. មានរដូវទាំងបួនដែលផ្តល់ធាតុអាកាសប្លែកៗគ្នា, ១១. មានផ្កាយនៅលើមេឃសម្រាប់គយគន់លេង

១២. មាន blog ល្អៗជាច្រើនសម្រាប់អាន, ១៣. មានសំណើចរីករាយ

១៤. មានថ្ងៃរះ, ១៥. មានថ្ងៃលិច, ១៦. មានដំបូលសម្រាប់ជ្រក

១៧. អាចភាពញញឹមបានរាល់ថ្ងៃ, ១៨. មានទំនួលខុសត្រូវចំពោះខ្លួនឯង, ១៩. មានក្តីសុបិននៃអនាគត

២០. មានទស្សនវិស័យ, ២០. មានសង្សារម្នាក់ស្អាតកាភើៗ

២១. មានសង្សារម្នាក់គួរឲ្យស្រឡាញ់ និងជំរុញចិត្តឲ្យតស៊ូគ្រប់បែបយ៉ាង ដើម្បីស្កាត់ទៅជួបគេ ….។ល។

ទាំងនេះ គឺគ្រាន់តែជាឧទាហរណ៍សម្រាប់ផ្តួចផ្តើមគំនិតរបស់មិត្ត ក្នុងការសរសេរជាបញ្ជីនូវអ្វីៗដែលមិត្តមានការដឹងគុណចំពោះ។

កុំភ្លេចថា ត្រូវរក្សាភាពខ្ជាប់ខ្ជួននៅក្នុងដំណើរការនេះឲ្យបានរយៈពេល ១ខែ, មិត្តនឹងអាចឃើញការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងធំនៅក្នុងអារម្មណ៍, ចំណងមេត្រីភាព ព្រមទាំងទស្សនវិស័យនៃជីវិតរបស់មិត្ត។

បើធ្វើតាមការណែនាំនេះឲ្យបានជាប់ជាប្រចាំ ហើយគ្មានឃើញការផ្លាស់ប្តូរអ្វីទេ, អញ្ជើញសរសេរសំបុត្រមកជេរខ្ញុំចុះ!

ទម្រាំដល់ពេលនោះ, ខ្ញុំសូមជូនពរដល់មិត្តទាំងអស់ ឲ្យបានប្រកបដោយភាពរីកចម្រើនគ្រប់បែបយ៉ាង នៅក្នុងឱកាសឆ្នាំថ្មីនេះ និងតរៀងទៅ។

បុត្រាខ្មែរ

លើក​នេះ​ខ្ញុំ​សុំ​លើក​មក​ខ្លះៗ​ អំពី​ការ​ណែនាំ​អំពី​វិធី​​​បង្កើន​ការ​ជឿជាក់​ចំពោះ​ខ្លួន​ឯង។ ថ្វី​ដ្បិត​តែ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​​និពន្ធ​អត្ថបទ​នេះ​ក្តី, ខ្ញុំ​ក៏​ជា​​មនុស្ស​ម្នាក់ ដែល​មាន​បញ្ហា​ជីវិត​ទូទៅ ដូច​​គេ​ឯង​ដែរ។ ភាគ​ច្រើន, អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​សរសេរ, ទោះ​តាម​គំនិត​ខ្លួន​ឯង​ក្តី, យោង​តាម​គំនិត​របស់​អ្នក​ផ្សេង​ខ្លះ​ក្តី, ឬ​បក​ប្រែ​របស់​គេ​ទាំង​ស្រុង​ក្តី, គឺ​ខ្ញុំ​ធ្វើ​ឡើង​សម្រាប់​ការ​សិក្សា​ អប់រំ​ចិត្ត​គំនិត​​ខ្លួន​ឯង​ប៉ុណ្ណោះ។ សូម​កុំ​ចាត់​ទុក​ខ្ញុំ​ជា​រៀម​ច្បង ឬ​ជា​គ្រូ ឬ​ជា​អ្នក​ឯក​ទេស​ក្នុង​រឿង​ទាំង​នេះ​ឡើយ។ ខ្ញុំ​ក៏​ដូច​ជា​មិត្ត​ទាំងអស់​គ្នាដែរ, គឺ​មាន​អារម្មណ៍​ប្រែ​ប្រួល​ជា​ប្រចាំ – ជួន​ឡើង, ជួន​ចុះ! ជួន​សប្បាយ, ជួន​កើត​ទុក្ខ! ជួន​មាន​សង្ឃឹម, ជួន​អស់​សង្ឃឹម!។ ដោយ​សារ​តែ​កត្តា​ទាំងអស់​នេះ​ហើយ បាន​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ ខ្ញុំ​តែង​តែ​ព្យាយាម​អាន​អត្ថបទ​ណា ដែល​នាំ​មក​នូវ​ភាព​​វិជ្ជមាន ដើម្បី​​ផ្ញូច​ឲ្យ​មាន​អារម្មណ៍​ស្រស់​ថ្លា និង​រក្សា​ក្តី​សង្ឃឹម កុំ​ឲ្យ​​បាក់​ស្រុត​ទៅ​តាម​ទំនោរ​​នៃ​ព្យុះ​ជីវិត ដែល​បោក​បក់​នៅ​​ខាង​ក្រៅ​​ចិត្ត ដោយ​ឥត​ត្រាប្រណី។

ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ចំណាយ​ពេល​ច្រើន ខ្ញុំ​សូម​ជូន​ជា​មុន​សិន​នូវ​​ការ​ណែនាំ ៣០​យ៉ាង អំពី​ការ​បង្កើន​ភាព​​ជឿជាក់​ចំពោះ​ខ្លួន​ឯង។ បន្ទាប់​មក​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្តល់​ជូន​បន្តបន្ទាប់​ទៀត តាម​ដែល​ខ្ញុំ​អាច​នឹក​ឃើញ។

ការ​ជឿជាក់​ចំពោះ​ខ្លួន​ឯង គឺ​មាន​តួនាទី​​សំខាន់ណាស់​ នៅ​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​អនាគត​របស់​យើង​ម្នាក់ៗ។ តាម​ធម្មតា, របៀប​ដែល​យើង​គិត, របៀប​ដែល​យើង​យល់​ឃើញ​​អំពី​ខ្លួន​យើង, គឺ​តែង​តែ​​​ទាក់ទង​គ្នា​ទៅ​នឹង​របៀប​ដែល​យើង​យល់​ឃើញ​អំពី​ពិភព​លោក​ទាំង​មូល​ផង​ដែរ។ ការ​មាន​ជំនឿ​ចិត្ត​​រឹង​មាំចំពោះ​ខ្លួន​ឯង ឬ​គ្មាន​សោះ​ក្តី, គឺ​តែង​តែ​ជះ​ផល​ជានិច្ច​ ​ទៅ​លើ​ជីវិត​​ប្រចាំ​ថ្ងៃ និង​ជីវិត​អនាគត​របស់​យើង។ ចូរ​ចាំ​ថា របៀប​ដែល​យើង​គិត និង​របៀប​ដែល​យើង​ប្រព្រឹត្តិ ជះ​ផល​ទៅ​លើ​អ្វី​ដែល​យើង​ធ្វើ ហើយ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ទម្លាប់​។ ចូរ​តស៊ូ​ជា​និច្ច​ នូវ​ការ​ធ្វើ​​​នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ ឲ្យ​បាន​ល្អ​ប្រសើរ​​ជាង​ថ្ងៃ​ម្សិល ដើម្បី​បង្កើត​អនាគត​មួយ​ឲ្យ​​ស្រប​តាម ឬ​​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​​ទៅ​នឹង​ក្តី​សុបិន​របស់​យើង​។

០១. ធ្វើ​ចិត្ត​ឲ្យ​រីករាយ (​យើង​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​គំនិត​ខ្លួន​ឯង)

០២. បំបាត់​ក្តីព្រួយ​​បារម្ភ និង​ការ​ស្តីបន្ទោស ដោយ​រស់​នៅ​ក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន

០៣. ត្រូវ​ដឹង​ថា ខ្លួន​មាន​ចំណុច​ខ្លាំង​ៗជា​ច្រើន

០៤. និយាយ​ពាក្យ​​វិជ្ជមាន​អះអាង​បញ្ជាក់​ខ្លួន​ឯង ដែល​នឹង​បង្កើន​ការ​ជឿជាក់​ចំពោះ​ខ្លួន​

០៥. ចំណាយ​ពេល​សិក្សា ​ស្វែង​យល់​អំពី​ចំណុច​ខ្សោយ​របស់​ខ្លួន ហើយ​ផ្តោត​ទៅ​លើ​ចំណុច​ខ្លាំង

០៦. ប្រើ​ភាសា​វិជ្ជមាន​សម្រាប់​ពណ៌នា​ខ្លួន​ឯង

០៧. ឈប់​បន្ទោស​ខ្លួន​ឯង​ ចំពោះ​រឿង​ណា​​​ដែល​មិន​មែន​ជា​កំហុស​របស់​ខ្លួន​

០៨. ព្យាយាម​ស្វែង​យល់​អំពី​អ្នក​ដទៃ​ ជាជាង​រិះគន់​គេ ដោយ​​ដាក់​ខ្លួន​​នៅ​ក្នុង​ស្ថានភាព​របស់​គេ ហើយ​សម្លឹង​មើល​អ្វីៗ​តាម​ទស្ស​នៈ​របស់​គេ។

០៩. កុំ​ចាត់​ទុក​អ្វី​គ្រប់​យ៉ាង​ជា​លក្ខណៈ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ពេក (កុំ​រើស​ដាក់​ខ្លួន ឬ​កុំ​ធ្វើ​គោ​ដំបៅខ្នង)

១០. ចំណាយ​ពេល​ហាត់​ប្រាណ

១១. ត្រូវ​ចាំ​ថា មិត្ត​ជាចៅហ្វាយ​ខ្លួន​ឯង

១២. ត្រូវ​ចេះ​យល់ និង​សន្តោស​ដល់​អ្នក​ដទៃ

១៣. ស្វែង​រក​ការ​គាំទ្រពី​មិត្ត​ភក្តិ ឬ​គ្រួសារ នៅ​ខណៈ​ដែល​អ្នក​បង្កើន​ការ​ជឿជាក់​ចំពោះ​ខ្លួន​ឯង

១៤. ត្រូវ​ចាំថា អ្នក​ជា​អ្នក​កំណត់​វាសនា​ខ្លួន​ឯង

១៥. ប្រមាណ​មើល​នូវ​ជំនឿ​របស់​ខ្លួន

១៦. កុំ​ជេរ​គេ ឬ​ជេរ​ខ្លួន​ឯង

១៧. ប្រើការ​នឹកគិត/បង្ហាញ​រូបភាព​នៅ​ក្នុង​គំនិត ដើម្បី​សម្រេច​ជោគជ័យ

១៨. កុំ​និយាយ​ថា បាទ/ចាស ផ្ទុយ​ពី​ចិត្ត

១៩. ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​ខ្លួន​ឯង

២០. ចូល​ទៅ​ក្នុង​ blog ណា​មួយ ដែល​និយាយ​អំពី​ការ​​ចម្រើន​ខ្លួន​ឯង

២១. ផ្តល់​ការសរសើរ​ដល់​ខ្លួន​ឯង នៅ​ពេល​ធ្វើ​អ្វី​មួយ​បាន​ល្អ (កុំ​ធ្វើ​នៅមុខគេ)

២២. អាន​​រាល់​ថ្ងៃ​នូវ​អត្ថបទ​ទាំងឡាយណា​ដែល​ស្តីអំពី​ការ​ចម្រើន​ខ្លួន​ឯង

២៣. ចែក​ឲ្យ​ដាច់​ស្រឡះ​រវាង​សេចក្តី​ត្រូវការ និង​ចំណង់

២៤. កុំ​ខ្លាច​នឹង​សុំ​នូវ​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​ចង់​បាន

២៥. ត្រូវ​គិត​ទុក​ជា​មុន​ចំពោះ​ការ​រិះ​គន់​ពី​អ្នក​ដទៃ ហើយ​រៀប​ចំ​ខ្លួន​ដើម្បី​ឆ្លើយ​ឲ្យ​បាន​ល្អ

២៦. ប្រើពាក្យ​ដែល​បញ្ជាក់​អំពី​អារម្មណ៍(វិជ្ជមាន)

២៧. សរសេរ​ឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់​នូវ​ពាក្យ​បញ្ជាក់អះអាង​ខ្លួន​ឯង ក្នុង​ការ​សាង​ជំនឿចិត្ត

២៨. ដាក់​ពាក្យ​បញ្ជាក់អះអាង​ខ្លួន​ឯង​នៅលើ​ប្រតិទិន ឬ​បិទ​នៅ​កន្លែងណា​មួយ​ដែល​ងាយ​អាន

២៩. កំណត់​​ឲ្យ​ខ្លួន​ឯង​នូវ​គោលដៅ​ប្រាកដនិយម

៣០. កុំ​ធ្វើ​អ្វី​ដែល​អាច​នាំ​ឲ្យ​ខ្លួន​ឯង​ស្តាយ​ក្រោយ។ ត្រូវ​រៀន​និយាយ​ថា “ទេ”

នៅមានត